Spor Yaralanmalarının Tanı ve Tedavisi

Genel spor yaralanmaları; gerilme kırıkları, baldır ağrıları, tendinit, koşucu dizi, dizardı kirişlerinin yaralanması, halterci sırtı, tenisçi dirseği ve ayak incinmeleridir. Birçok farklı aktivite bunlara neden olabilir.
                                                                                             
Tanı   

Spor ya da başka bir kas ve iskelet sistemi incinmesini teşhis etmek için, doktor, incinmenin ne zaman ve nasıl olduğunu ve kişinin yakın zamanda ya da rutin olarak ne tür eğlencelerle ve mesleki faaliyetlerle meşgul olduğunu sorar. Ayrıca incinen bölgeyi de muayene eder. Kişi daha fazla test için bir uzmana havale edilebilir. Teşhis testleri arasında röntgen filmi, bilgisayarlı  tomografi (BT) taramaları, manyetik rezonans görüntüleme (MRI), artroskopi (eklemin içine sokulan küçük bir mikroskop ile görüntülenmesi), elektromiyografi (hareket halindeki bir kasın oluşturduğu elektrik akımlarının kaydedilmesi) ve bilgisayar destekli kas ve eklem fonksiyonu testi yer alabilir.
 
Önlemler

Zorlu bir egzersize başlamadan önce ısınmak, incinmelerin önlenmesine yardımcı olur. 3-10 dakika kadar gevşemiş halde yürüyüş, kasların incinmeye karşı daha esnek ve dayanıklı olmalarını sağlayacak kadar ısıtacaktır. Bu aktif ısınma metodu ile  kaslar, ılık su, ısıtma yastıkları, ultrason ya da kızıl ötesi lamba gibi pasif metodlarından daha etkili bir şekilde, zorlu egzersiz için hazır duruma gelir. Pasif metodlar, kan dolaşımını önemli ölçüde arttırmaz.

Egzersizi bitirmeden önce aşama aşama yavaşlama, yani gevşeme, kan akışını devam ettirerek baş dönmesini önler. Zorlu bir egzersiz birden bırakıldığında, kan uzun damarlarda toplanarak beyne kan akışını geçici olarak azaltabilir. Sonuç; baş dönmesi, hatta baygınlık dahi olabilir. Gevşeme, aynı zamanda kaslardan laktik asit gibi artık maddelerin atılmasına yardımcı olur, fakat zarar görmüş kan liflerinin yol açtığı, bir sonraki gün kas ağrılarını önlememektedir.

Kasları  uzatma, egzersizlerinin incinmeyi önlediği söylenemez; ancak daha etkili bir şekilde kasılmalarını ve daha iyi işleyebilmelerini sağlayacak şekilde kasları uzatırlar. Kasları germe sırasında, kaslara zarar vermekten kaçınmak için kişi, ısındıktan ya da egzersizden sonra bu işlemi yapmalıdır ve kasın her bir gerilmesi, 10’a kadar sayma süresince devam ettirilebilecek kadar rahat olmalıdır. 

Ayakkabı kalıpları (ortotik), çoğunlukla, pronasyon gibi ayak problemlerini düzeltebilmektedir. Yumuşak, yarı sert ya da sert olabilen ve uzunluğu değişebilen kalıplar, uygun koşucu ayakkabılarına yerleştirilmelidir. İyi koşucu ayakkabılarında ayağın arkasının hareketini kontrol etmek için sert bir topuk (ayakkabının, topuğu saran arka kısmı), aşırı pronasyonu önlemek için tabanının oyuk kısmında bir destek (semer) ve bileği desteklemek için yastıklı bir boşluk vardır. Ayakkabıda, kalıp için uygun boşluk olmalıdır. Kalıplar, çoğunlukla ayakkabının genişliğini bir harf küçültürler: Örneğin, D genişlikteki bir ayakkabı, kalıp ile C genişlikte olur.
 
Tedavi

Hemen hemen tüm spor incinmeleri için derhal yapılacak işlemler, dinlenme, buz, kompresyon ve yükseltmeyi içerir, iç kanamayı ve şişmeyi minimuma indirmek ve durumun daha kötüye gitmesini önlemek için, incinen bölge derhal dinlendirilir. Buz, damarların daralmasına sebep olarak, inflamasyonun sınırlı tutulmasına ve ağrının azalmasına yardımcı olur. Yaralanan yerin bant ya da elastik bir bandaj ile kapatılması (kompresyon) ve yaralanan yeri, kalp seviyesinden yukarıya kaldırmak (yükseltme), şişmenin sınırlı tutulmasına yardımcı olur. Vücut şekline, buz küplerinden daha uygun olan buz paketleri ya da sıkıştırılmış ya da şekillendirilmiş buz çantaları, yaralanan kısmın üzerine serilen bir havlunun üstünde 10 dakika süreyle tutulabilir. Buz çantasının ve yaralanan yerin etrafına gevşek şekilde bir elastik bandaj sarılabilir. Yaralanan kısım yukarıda tutulur, fakat buz 10 dakika süreyle alınır ve daha sonra 1-1,5 saat süreyle 10 dakika tutulup 10 dakika alınarak uygulanır. Bu işlem ilk 24 saat süresince, birkaç defa tekrarlanabilir.

Buz ağrı ve şişmeyi birkaç şekilde azaltır. Yaralanan bölge şişer, çünkü damarlardan kan sızması olur. Soğuk, damarların daralmasını sağlayarak sızma olasılığını azaltır ve böylece yaralanan kısımdaki sıvı ve şişme miktarını sınırlamış olur. Yaranın üstündeki derinin sıcaklığını düşürmek, ağrı ve kas spazmlarını azaltabilir. Ayrıca hücresel işlemleri de yavaşlatarak doku yıkımını sınırlandırır.

Ancak çok uzun süre buz uygulamak da dokuya zarar verebilir. Deri, düşük bir sıcaklığa ulaştığında bölgedeki damarları genişleterek reflekste bulunur. Cilt kırmızıya döner, sıcak ve kaşıntılı bir his oluşur ve acıyabilir. Bu etkiler çoğunlukla buzun uygulanmasından 9-16 dakika sonra oluşur ve buzun alınmasından 4-8 dakika kadar sonra azalır. Bu nedenle, bu etkiler oluştuğunda ya da buzun uygulanmasından 10 dakika sonra - hangisi önce gerçekleşirse - buz alınmalıdır; ancak 10 dakika sonra tekrar uygulanabilir.

Yaralanan bir ekleme ya da çevre dokuya kortikosteroid enjekte edilmesi, ağrıyı dindirir, şişmeyi azaltır ve kimi zaman dinlenmeye faydalı bir ilave olabilir. Ancak  bu enjeksiyonlar iyileşme sürecini geciktirebilir, tendon ve kartilaj zedelenme riskini arttırır ve kişinin, yaralanmış bir eklemi, tam olarak iyileşmeden kullanabilmesini mümkün kılarak belki de yaralanmanın daha da kötüleşmesine yol açabilir.

Fizik terapistleri, terapötik egzersizlere ek olarak sıcak, soğuk, elektrik, ses dalgaları, traksiyon ya da suda egzersiz yapmayı birleştirerek bir tedavi planı oluşturabilirler. Özel ayakkabı kalıpları önerilebilir. Fizik tedaviye ne kadar gerek duyulacağı, incinmenin ciddiyeti ve karmaşıklığına bağlıdır.

Yara iyileşene kadar, yaralanmaya sebep olan aktivite ya da spordan uzak durulmalıdır. Tüm fiziksel aktiviteyi tamamen bırakmak yerine, söz konusu aktivitenin yerine geçebilecek, fakat incinen yeri zorlamayacak aktiviteler yapmak tercih edilebilir; çünkü tamamen hareketsizlik, kasların kütle, güç ve dayanıklılığını kaybetmesine yol açar. Örneğin bir haftalık bir dinlenme sonrasında, yaralanmadan önceki düzeye gelebilmek için 2 hafta egzersiz yapmak gerekecektir. Yapılabilecek aktiviteler, alt bacak ya da ayak incindiğinde bisiklet sürme, yüzme, kürek; üst bacak incindiğinde yerinde jogging, yüzme ve kürek; sırtın alt kısmı incindiğinde bisiklet ve yüzme; omuz ya da kol incindiğinde de joggingdir.