Karpal Tünel Sendromu



Karpal tünel sendromu; median sinir isimli sinirin çeşitli sebeplerle avuç içinde sıkışması sonucu ortaya çıkan bir sinir sıkışması sendromudur. Belirtileri; özellikle elleri kullanırken elde ve parmaklarda karıncalanma ve uyuşmadır. Karpal tünel sendromu tedavisi, öncelikle karpal tünel egzersizleri ve birtakım başka yöntemlerin denendiği fizik tedaviyle yapılabildiği gibi çoğu zaman cerrahi tedavi uygulanmak zorunda kalınır. Karpal tünel sendromu ameliyatları sıkışmış olan sinirin sıkıştığı alanın gevşetilmesi ile yapılır. Cerrahi tedavi sonuçları etkilidir.

Karpal tünel sendromu (KTS); el ve elbileğini etkileyen sık karşılaşılan bir problemdir. El bileğindeki karpal tünelde median sinirin baskıya uğraması sonucu semptomlar başlar. Bu medikal duruma sinir sıkışması ismi verilir. Karpal tünelin hacmini azaltan veya karpal tüneldeki dokuların boyutunu arttıran her durum karpal tünel sendromu semptomlarının oluşmasını sağlayabilir.

Bu sendrom elin gün içinde bilgisayar kullanımı gibi uzun süre kullanılması gereken mesleklerle olan ilişklendirme yüzünden geçmiş yıllarda çok ilgi çekmiştir. Fakat bu sendrom iş ile ilgisiz olarak herkeste gelişebilir.
 
Karpal tünel; bir tarafta el bileği kemikleri diğer tarafta transvers karpal ligamanın olduğu , elbileğinin ele açıklığıdır( ligamanlar kemikleri bağlar). Bu açıklık tüneli oluşturur.

Median sinir karpal tünelden geçerek ele girer. Başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağını yarısına duyu verir. Ayrıca başparmak tenar kaslarının kontrolü için bir dal verir. Tenar kaslar başparmağın opozisyon dediğimiz hareketini yaptırır. Başparmağın iç yüzü ile diğer parmakların ucuna dokunma hareketine opozisyon denmektedir.

Median sinir ve fleksör tendonlar karpal tünelden geçerler. Median sinir; transvers karpal ligamanın altında tendonların üzerinde seyreder. Fleksör tendonlar elin tutma fonksiyonunu sağladıklarından önemlidirler. Tendonlar; tenosinovyum adı verilen bir zar ile kaplıdırlar. Tenosinovyum, tendonların biribirlerinin üzeriden kaymalarını sağlayan kaygan bir kaplamadır.

Nedenleri

Karpal tünelin hacmini azaltan veya karpal tüneldeki dokularda boyutunu arttıran her durum KTS semptomlarının oluşmasını sağlayabilir. Örneğin; el bileği travması dokularda şişmeye ve karpal tünel içerisinde basınç artışına neden olabilir. Tünel içerisine kemik dokunun itildiği el bileği kırığı veya çıkıklarında karpal tünel içerisindeki alan azalabilir.

Karpal tünel içerisinde anormal basınç artışına neden olay her durum KTS semptomlarına yol açabilir. Artritin çeşitli tipleri şişliğe ve karpal tünelde basınç artışına yol açabilir. El bileği kırıkları sonrası iyileşmiş kemik fragmanlarının fleksor tendonlara anormal irritasyon yapmaları sonucu ileri dönemde KTS oluşabilir.

Vücudumuzda birçok medikal durum KTS semptomları oluşturabilir. Gebelikte fazla sıvı tutulmasından dolayı karpal tüneldeki basınç artıp KTS gelişebilir. Diabetiklerde KTS semptomları nöropatiden veya median sinir üzerindeki basınçtan oluşabilir. Hipotiroid hastalar KTS problemlerine meyillidirler.

Bazı meslekteki insanlar, yaptıkları iş nedeniyle KTS problemleri açısından daha çok risk altındadırlar. Bu riskler;

 
  • Güç
  • Postür
  • El bileği dizilimi
  • Tekrarlama
  • Sıcaklık
  • Vibrasyon
Bu risklerden yalnız bir tanesi probleme yol açmayabilir fakat yapılan iş, bu faktörlerden birkaç tanesini içeriyorsa problem gelişme riski artar. Eğer kişi bu risklere uzun zamandır maruz kalıyorsa KTS ile ilgili problem yaşama olasılığı artar. Sigara kullanımı, aşırı şişmanlık ve kafein kullanımı gibi faktörler de KTS gelişiminde önemli olabilir.

Bazı vakalarda; tenosinovyumun irritasyondan veya inflamasyondan dolayı kalınlaşması nedeniyle KTS gelişebilir. Bu kalınlaşma karpal tünel içerisinde basıncın artmasına neden olur. Karpal tünel, artan şişliğe cevap olarak genişleyemeceğinden median sinir transvers karpal ligamana karşı sıkışmaya başlar. Basınç artmaya devam ederse sinir fonksiyonlarını tam olarak yerine getiremez.

Median sinir üzerindeki basınç artımı ile birlikte sinirin zarının kan dolaşımı yavaşlar hatta durma noktasına gelebilir. Bu duruma iskemi adı verilmektedir. İlk başta sinirin dış tabakası etkilenir. Fakat zaman içinde sinirin içi kalınlaşır. Sinir içinde yeni hücreler( fibroblastlar) oluşur ve skar dokusu yaparlar. Bu dokunun eldeki ağrı ve uyuşmanın nedeni olduğu düşünülmektedir. Basınç ortadan kaldırılırsa, semptomlar hızlı bir şekilde kaybolur. Basınç azaltılmazsa, ileri dönemde iyileşme şansı bile kalmayabilir.



Belirtileri:


Median sinir tarafından duyusu sağlanan alanlarda karıncalanma ve uyuşma karpal tünel sendromunun ilk belirtileridir. Bunu bu bölgede belli belirsiz ağrı takip eder. Zamanla gece ağrıları ortaya çıkar.
 
Ağrı bazen kola veya omuza yayılır. Sendrom ilerledikçe tenar kaslarda güçsüzlük ortaya çıkar. Özellikle bir bardak tutarken güçsüzlük hissedilir. . Karpal tünel içindeki basınç artmaya devam ederse tenar kaslarda atrofi gelişir. Başparmak içyüzü ile diğer parmak uçlarına dokunmak güçleşir. Gazete ve telefonu tutmakta zorlanır.

Tanı:

Hastanın semptomlarını tarif etmesi ve fizik muayene tanı koymada en önemli bölümlerdir. Hastalar genellikle gece kendilerini uykudan uyandıran bir ağrıdan ve elini uyuşuk hissetmelerinden şikayetçidirler.

Araba sürerken, çekiç kullanırken veya süpürge kullanırken uyuşukluk hissi diğer şikayetler arasında yer alır.

Semptomlarınız travma sonrası başlamış ise elbileği kırığını ekarte etmek için röntgen çekilir. Tanıyı koymada daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulursa elbileğindeki sinir iletim hızını ölçmeye dayalı testler isteyebilir. EMG adı verilen bu test ile median sinir fonksiyonu ve iletim hızı ölçülür.

Tedavi

Cerrahi Dışı Tedavi:

Semptomalara yol açan aktiviteler değiştirilmeli veya mümkünse durdurulmalıdır. Ağır yük kaldırma, tekrarlayıcı hareketler, vibrasyon içeren cihaz kullanımı ve elbileğinin bükülmüş pozisyonda sürekli çalışma önlenmelidir. Sigara içimi bırakılmalı, kafein alımı azaltılmalı ve fazla kilolar verilmelidir.

Karpal tünel sendromunun ilk evrelerinde el bileği splinti kullanmak, bazen semptomları azaltabilir. Splint el bileğini dinlenme pozisyonunda tutar. El bileğinin geriye veya aşağıya çok fazla bükülmesini önler. El bileğinin bu pozisyonda tutulması karpal tünel içerisinde median sinir için en geniş alanı sağlar. Splint özellikle el bileğinin gece bükülmesini önlediğinden gece hissedilen ağrı ve uyuşmayı azaltmada faydalı olur. Splint; semptomların sakinleşmesini ve karpal tünel içerisindeki yapıların dinlenmesini sağlamak amacıyla gündüz de takılabilir.

Karpal tünel semptomlarını ve ödemi azaltmak için antienflamatuar ilaçlar fayadalı olabilir. Bu amaçla ibuprofen ve aspirin kullanılabilir. Bazı çalışmalarda yüksek doz B-6 vitaminin semptomları azaltmada etkili olduğu gözlenmiştir. Yine egzersizlerin KTS semptomlarını azaltmada faydalı olduğu gösterilmiştir. Bu yöntemler hastanın semptomalrını kontrol etmede yetersiz kalırsa , karpal tünel içerisine kortizon injeksiyonu önerilebilir. Bu ilaç karpal tünel içindeki şişliği azaltarak semptomlarda geçici bir iyileşme oluşturabilir.

Kortizon injeksiyonu semptomları hafifletebilir ve doktorunuza tanı koyarken yardımcı olabilir. Eğer injeksiyondan sonra geçici de olsa bir rahatlama olmuyor ise semptomların başka bir problemden kaynaklandığı düşünülmelidir. Injeksiyon sonrası semptomlarda rahatlama oluyorsa karpal tünelden kaynaklanan bir problem olduğu ortaya konmuş olur. Bazı cerrahlar tarafından semptomlarda olan bu rahatlama cerrahi olarak transvers karpal ligamanın gevşetilmesinin faydalı olacağının işareti olarak kabul edilir.

Tedavinin amacı; karpal tüneldeki basıncı azaltmak veya ortadan kaldırmaktır. Doktorunuz tarafından iş yaşamındaki hareketlerinizde değişiklikler önerilebilir. Yararlı olacağı düşünülen el bilek egzersizleri verilir. Yapmamanız gereken hareketler ve aktiviteler hakkında bilgi verilir.

Cerrahi tedavi:

Semptomları azaltmada diğer yöntemler başarısız olursa median sinir üzerindeki basıncı azaltmak için cerrahi tedavi önerilir. Median sinir üzerindeki basıncı azaltmak için çeşitli yöntemler mevcuttur. Sinirin üzerindeki basıncın azaltılmasıyla birlikte sinir kan dolaşımı artar ve hastalar semptomlarından kurtulurlar. Bununla birlikte eğer sinir basısı uzun zamandır devam ediyor ise sinirde kalınlaşma ve skar dokusu gelişmiş olma durumu ortaya çıkar. Bu durumda cerrahi sonrası iyileşme yavaş olur.

Açık Gevşetme:

KTS için standard cerrahi yöntem açık gevşetmedir. El bileğinden avuç içine doğru uzanan yaklaşık 5 cm lik bir insizyon yapılır. Cerrah; transvers karpal ligamanı keserek median sinir üzerindeki basıncı azaltır. Bu esnada median sinir dokusunun rahatladığı net biçimde görülür. Daha sonra kesilen transvers karpal ligamanın iki ucu ayrık olarak bırakılıp cilt dikişi atılır. Bu şekilde median sinir üzerindeki bası ortadan kaldırılmış olur. Zaman içinde bu iki uç arasında skar dokusu gelişir.

Endoskopik Gevşetme

Bazı cerrahlar yeni bir teknik olan endoskopik gevşetme yöntemini kullanmaktadır. Ciltte yalnızca küçük birkaç delik açılarak yapılan bir tekniktir. Endoskop bu delikten içeriye sokulur. Endoskop; ince fiber-optikbir kameradır. Cerrah kamera sayesinde karpal tünelin içini görebilir ve transvers karpal ligamanı gevşetebilir.

Endoskop sayesinde el bileği yapıları ekrandan görülür. Sadece transvers karpal ligamanı kesmek için özel bir bıçak kullanılır. Palmar fasya ve el bileği üzerindeki cilt zarar görmez.

Açık gevşetmede olduğu gibi, transvers karpal ligamanın iki ucu ayrık olarak bırakılır. Median sinir üzerindeki bası ortadan kaldırılmış olur. Zaman içinde bu boşluk skar dokusu ile dolar.

Rehabilitasyon:

Cerrahi Dışı Tedavi Rehabilitasyonu

Eğer cerrahi dışı tedavi başarılı olursa semptomlarda 4-6 hafta içinde iyileşme görülür. Semptomları kontrol etmek için gece splinti takmaya devam etmek gerekir.

Splint, aynı zamanda uyurken el bileğinin bükülmesini önlemede faydalıdır. Günlük aktivitelerde el bileği kullanılmaya başlanır. Fakat ağır kaldırma, tekrarlayan zorlayıcı hareketler ve vibrasyon içeren aktiviteleri kısıtlamak gereklidir.

Cerrahi Sonrası Rehabilitasyon

Ameliyattan sonra semptomlarda azalma 2-3 hafta içinde başlar. İnsizyon bölgesinde hassasiyet birkaç hafta devam edebilir. Dikişler alındıktan sonra fizik tedavi başlanır. Ağrı ve inflamasyonun giderilmesi ilk amaçtır. Masaj tedavisi, hassasiyetin azaltılmasında ve skar dokusu gelişimini önlemede faydalıdır. Karpal tünel içerisinde tendonların ve median sinirin rahat hareket etmesini sağlayacak egzersizler verilir.

İyileşme arttıkça elbileği, el ve önkol kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizlere başlanılacaktır.