Kalça Protezleri



Kalça protezi genelde 3 gereksinimle yapılır:

1. Kalça kireçlenmesi; Kalça eklemindeki kireçlenmeye bağlı şikayetleriniz hayat standardınızı çok fazla düşürdüyse, kalça protez ameliyatının zamanı geldi demektir. Buradan anlaşılacağı üzere ameliyat zamanlamasına doktor değil hasta karar verir.

2. Kalça kırıkları; Kalça ekleminde uyluk kemiği baş tarafı çevresi kırıklarının bir kısmı, kaynama özelliğine sahip değildir. Bu nedenle kırık parçanın ameliyatla çıkarılması ve kalça fonksiyonlarının devamı için kalça protezi ameliyatı yapılması gerekir.

3. Avaskuler nekroz; Avaskuler nekroz ya da kısaltılmış adıyla AVN kalça ekleminde uyluk kemiği baş kısmını besleyen damar yapısının bir kısmının fonksiyonunu kaybederek başın canlı bölümünün ölmesi ve sonrasında ise buranın çökmesidir. Bu durum uzun süreli ve/veya yüksek doz kortizon kullanımı, alkolizm gibi nedenlerle ortaya çıksa da büyük kısmının nedeni bilinmemektedir. AVN’nin ileri evrelerinde veya diğer tedavi yöntemlerinin yetersiz olduğunda kalça protezi ile tedavi edilir.

Kalça protezinin iyi ellerde yapılması kadar ameliyathane ve ameliyat sonrası bakım hizmetleri de çok önemlidir. Bu operasyonun en önemli komplikasyonu, en iyi ameliyathane şartlarında, % 1-2 oranında enfeksiyondur. Enfeksiyon gelişirse, ek cerrahi prosedürler gerekebilir. İyi ameliyathane şartı dendiğinde, enfeksiyon kontrolü çok iyi olan, “laminar air flow” lu ameliyathaneler anlaşılmaktadır. Damar ve sinir yaralanması riski neredeyse yoktur.

Operasyonda eklemin her iki yüzeyi plastik ve metal komponentlerle değiştirilir. Konulan parçaları yerinde tutmak üzere 2 yol mevcuttur. Bunlardan biri polimetilmetakrilat adı verile çimento ile tespittir. Diğeri ise özel hazırlanan ve kemiğin gelişimine uygun olarak kemikle bütünleşen parçalardan oluşan çimentosuz protezlerdir. Bazı çimentosuz implantların yüzeylerinde yeni kemik oluşumunu sağlayabilecek biyolojik olarak aktif olan maddeler de bulunmaktadır. İleri yaş ve ileri osteoporozu olanlar dışında günümüzde çimentosuz protezler tercih edilir. Kalçada uygulanan çimentosuz protez sonrası belli süre koltuk değneği kullanılması gerekebilir.

Bugün kalça protezlerinin büyük çoğunluğu çimentosuz veya melez (kalça yuvası kısmı çimentosuz, uyluk kemiği kısmı çimentolu) olarak yapılmaktadır. Çimentosuz protezlerde protez üzerine büyüyen kemik yapı protezi vücudun bir parçası gibi tespit eder. Ancak bu kaynama için sağlıklı bir kemik yapısına ihtiyaç vardır.60 yaş altı ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalar bu grupta değerlendirilir. Genel sağlığı bozuk veya 60 yaş üzeri hastalarda protezin uyluk kemiği içine giren parçasında zaman zaman mikro bir hareket kalır ki bu diz bölgesine vuran ağrılara neden olabilir. Bu nedenle böyle hastalarda kalça komponenti çimentosuz, femoral (uyluk kemiği) komponenti çimentolu hybrid (melez) protezler sıklıkla kullanılır. 70 yaş üzeri, kemik erimesi fazla olan hastalarda ise tamamen çimentolu protezler kullanılabilir. Burada bahsedilen yaş sınırları mutlak değildir ve hastadan hastaya değişiklik gösterir.

Protez Yapım Yaşı ve Protez Ömrü Nedir?

En sık soru protez yapım yaşı ve ne kadar ömrü olduğudur. Burada hastanın kişisel özellikleri; yaş, cinsiyet, ağırlık ve hareket seviyesi belirleyicidir. İyi ellerde yapılması şartıyla tüm hastaların %98′inde protez 10 yıl dayanır. Günümüz modern cerrahi tekniği ve protezleri ile protez ömrü 20-25 yıla çıkmıştır. 65 yaş üzeri, kadın, 70 kg altı ve az hareketli kişiler, protezi ömrünün sonuna kadar kullanabileceği söylenebilir. Genel olarak kalça protezi iyi ellerde yapıldığında 20 yıl civarında tamamen ağrısız bir şekilde kullanılabilir.  Kalça fonksiyonları da işlevini tamamen yerine getirebilir.