Faset Eklem Enjeksiyonu

Yaşlanmaya bağlı artrozlarda, eklem iltihaplarında, travmalarda faset eklemler her seviyede, daha çok bel ve boyun bölgesinde zedelenebilir. Bu durumda sinirlerde sıkışma sonucunda faset hastalığı ortaya çıkar. Bel fıtığında hasta öne doğru eğildiğinde ağrıdan yakınmasına karşılık, faset hastalığında hasta uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken, aynı pozisyonda uzun süre kalırsa veya kendini arkaya doğru verirse daha çok ağrıdan yakınır. İşte faset eklem enjeksiyonu bu gibi ağrılı yakınmaları gidermek amacıyla yapılan bir işlemdir. 

Faset eklem enjeksiyonu

Omur kemiklerinin  arasında yüz yüze gelen eklemlere “faset” eklemler denir. Bu eklemler birbirleriyle bağlar ve kıkırdak aracılığıyla birleşir. Boyundan başlayıp belin sonuna kadar devam eden faset eklemler disklerle birlikte omurganın hareketini sağlar.

Yaşlanmaya bağlı artrozlarda, eklem iltihaplarında, travmalarda faset eklemler her seviyede, daha çok bel ve boyun bölgesinde zedelenebilir. Bu durumda sinirlerde sıkışma sonucunda faset hastalığı ortaya çıkar. Bel fıtığında hasta öne doğru eğildiğinde ağrıdan yakınmasına karşılık, faset hastalığında hasta uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken, aynı pozisyonda uzun süre kalırsa veya kendini arkaya doğru verirse daha çok ağrıdan yakınır. İşte faset eklem enjeksiyonu bu gibi ağrılı yakınmaları gidermek amacıyla yapılan bir işlemdir. 

Enjeksiyon işlemi aşağıdaki aşamaları içerir:

İşlemden önceki hazırlıklar

•Doktorunuzu başka hastalıklarınız olup olmadığı, kullandığınız ilaçlar, varsa alerjileriniz  konusunda bilgilendirin. Kullandığınız bazı doğal destekler ve ilaçlar da kanamaya yol açabilir. Kan sulandırıcı ilaçların kesilmesi gerekebilir.

•İşlemden en az 4 saat önceden bir şey içilmemeli ve yemek yenilmemelidir. Başka hastalıklar nedeniyle alınması gerekli olan ilaçlar doktorunuza danışarak az bir miktar suyla alınabilir.

•İşlem sırasında sedasyon adı verilen yüzeyel anestezi işlemi uygulanacağından, bir refakat ile birlikte gelinmelidir ve işlemden sonra eve onunla birlikte gidilmelidir. Ayrıca lokal uyuşturucu ilaçlar bacaklarda geçici bir güçsüzlük ve hissizlik yapabildiğinden dönüşte araç  kullanamazsınız.

İşlem sırasında yapılanlar

•Nabız ,tansiyon ve solunum sayısının gözlenebilmesi için hasta monitöre bağlanır.

•İşlem yapılmadan önce ameliyathane koşulları altında genellikle hastaya gevşetici ve ağrı kesici ilaçların verilebileceği bir damar yolu açılır .

•Hasta işlem masasına yatırılır, uygulama alanındaki deri antiseptik bir solüsyonla temizlenir.
uygulama bölgesi steril örtülerle örtülür.

•Doktor x-ışınıyla (floroskopi) görüntüleme rehberliğinde faset eklemine çok küçük bir iğneyi sokar.

•Doktor küçük bir deri bölgesine uyuşturucu ilaç zerk ederek bölgenin hissizleşmesini sağlar.

• Görüntüleme eşliğinde iğneye benzer elektrotlarla faset ekleme veya faset eklemin sinirine ulaşılır.

•Elektrottan uyaran verilerek iğnenin doğru yerde olduğu doğrulanır.

•İğnenin  eklemin içine girdiğini ve ilacın eklem içine verileceğini bir kez daha doğrulamak için küçük miktarda kontrast boya maddesi verilir.

•Bunun doğrulanmasından sonra az miktarda (lidokain gibi) uyuşturucu, hiyalurinidaz  ve anti-inflamatuar (iltihap önleyici) ilaç  (steroid/kortizon) görüntüleme altında yavaşça iğneden eklemin içine enjekte edilir.

•Faset eklem sinirinin bloku için lokal anestetik ve steroid kombinasyonu veya radyofrekans termokoagülasyon yöntemi uygulanır.

Enjeksiyonun kendisi birkaç dakika sürer ama işlemin tümü genellikle on beş ile otuz dakika arasında tamamlanır.

Enjeksiyondan hemen sonra

•Hastanın kendine gelmesi beklenir.

•İğnenin giriş yeri steril bir biçimde örtülür.

•İşlemden sonra, hasta 20-30 dakika derlenme alanında tutulur sonra genelde ağrıyı provoke eden bazı hareketler yapması istenir. Enjeksiyon ağrılı değildir. Hastanın ağrı çekmemesi için sakinleştirici ilaçlar ve ağrı kesiciler verilir.

•Hastalarda enjeksiyondan sonraki ilk birkaç saatte ağrı dinebilir ya da dinmeyebilir. Bu, hedeflenen faset eklemlerinin ağrının esas kaynağı olup olmamasına da bağlıdır. Eğer hedef eklemler ağrıya neden olanlar değilse hasta enjeksiyondan hemen yarar sağlamayacaktır.

• Bazen işlemden sonra uygulanan bölgede geçici olarak (birkaç saat) uyuşukluk  veya güçsüzlük hissedilebilir.

•İşlemden sonra hasta odasında takibe alınır ve ortalama 2-3 saatlik bir gözlem süresinden sonra taburcu edilir.
 
Enjeksiyon günü

Enjeksiyon gününde hastalara şunlar tavsiye edilir:

•Zorlu aktiviteler yapmaktan kaçınmaları.

•Tam bir tanısal bilgi sağlanması için enjeksiyondan sonra 4-6 saat fazla ağrı kesici kullanmamak.

•Sedasyon yapılmışsa işlemden sonra 24 saat taşıt aracı ve tehlikeli makine kullanmamalıdır
 
Faset enjeksiyonundan sonraki hafta

Başlangıçta ağrının azalması uygulanan lokal anestetiğin etkisidir ve yaklaşık 4-6 saat kadar sürer. Daha sonra ağrı tekrar başlar. Hastalar enjekte edilen lokal uyuşturucu ilacın etkisi azaldıkça ve kortizonun etkisi başlamadan önce, 5- 6 gün süreyle ağrıda hafif bir artış olabilir ve işlem öncesinden daha şiddetli bir ağrı hissedilebilir. Ortalama 3 hafta içerisinde ağrının azalarak kaybolması beklenir.

Hastada ilk zamandaki düzelmeden sonra, kortizonun etkisiyle tekrar uzun süreli düzelme olmazsa başka tanı ve tedavi yöntemleri denenebilir.

Enjeksiyondan sonraki hafta şunlar tavsiye olunur:

•Enjeksiyondan sonra ilk birkaç günde girişim bölgesinde ağrı varsa bölgeye soğuk uygulama yapılabilir.

• Hastalar işlemden sonra ağrı ilaçlarını düzenli olarak almaya devam edebilir.

• Ağır bedensel güç gerektirmeyen mesleklerin hepsinde hastalar işlemden sonraki gün, günlük aktivitelerine başlayabilir. Hastalar nasıl hareket edecekleri, nasıl davranacakları, nasıl ağırlık kaldıracakları konusunda eğitilmelidir.  Ağrıda düzelme olduğunda ılımlı bir tarzda düzenli egzersize başlamak önemlidir. Ağrı büyük ölçüde geçse bile ağrının tekrarını önlemek için bu aktiviteler bir iki hafta içinde kademeli olarak artırılmalıdır.

Riskler

Her girişimde olduğu gibi faset eklem enjeksiyonunda da riskler vardır ama genellikle risk düşük ve komplikasyonlar seyrektir. Potansiyel riskler/komplikasyonlar:

•Uygulanan kontrast madde, steroid veya nadiren lokal anestetik ajana karşı alerjik reaksiyon.

•Kanama. Kanama bozukluğu olan veya kan sulandırıcı ilaçlar kullanan hastalarda daha fazladır.

•Enfeksiyon. Bütün enjeksiyonların %1 ila %2’sinde küçük enjeksiyonlar oluşabilir.

•Enjeksiyon yerinde ağrı veya ağrı semptomlarının kötüleşmesi. Bu semptomlar genellikle hafif ve kısa sürelidir.

•Sinir veya omurilik hasarı ve felç. Çok seyrek olmakla birlikte iğnenin doğrudan travması nedeniyle oluşabilir.

Faset eklem  enjeksiyonları vücudunda enfeksiyon odağı olan hastalarda, kanama bozukluğu olan hastalarda, kumadin gibi kan sulandırıcı ilaçlar kullananlarda ve hamilelerde uygulanmaz.