Endoprotez Rehabilitasyonu

Endoprotez, eklemlerin metal alaşımlardan ve sentetik materyallerden oluşan hareketli yapay eklem modelleri ile rekonstrükte edilmesidir. Bu rekonstrüksiyonlar omuz, dirsek, kalça ve diz eklemlerine uygulanmakta olup, diz ve kalça rekonstrüksiyonlarındaki başarı özellikle üst ekstremite rekonstrüksiyonlarında elde edilememiştir.

Endoprotez ilaç, eklem içi enjeksiyon ve fizik tedaviye cevap vermeyen diz kireçlenmelerinde, diz artroskopisinden ve yönlendirme ameliyatlarından yarar görmeyeceği düşünülen ya da daha önce bu operasyonları geçirdikten sonra yakınmaları yineleyen hastalarda, kalça ekleminde ilaç ve fizik tedavi uygulamalarına yanıt vermeyen kireçlenmelerde ve bazı kalça kırıklarında iyi bir seçenektir. Günümüzde protez ömrünün 25-30 yıla uzadığı düşünülürse yapım yaşı yerine hayat standartı kavramı daha önemli hale gelmiştir. Yine de 55 yaş altındaki kişilerde diğer tedavi yöntemleri sonuna kadar denenmelidir. 55-65 yaşları arası diğer tedavi yöntemleri avantajlı olabilir. 65 yaş üzeri rahatlıkla uygulanabilir.

Diz protezlerinde son durumu belirleyen faktörlerin başında, ameliyattan sonra uygulanan rehabilitasyon gelmektedir. Rehabilitasyonunun amacı derin ven trombozu, pulmoner emboli gibi hareketsizliğin olumsuz etkilerini önlemek, yeterli ve fonksiyonel bir hareket açıklığı sağlamak, eklem stabilitesini sağlamak için etraf kasları güçlendirmek ve hastanın bağımsızlığını sağlayarak yaşam kalitesini yükseltmektir.  Çimentolu total diz protezlerinde birinci günden itibaren yürüteçle hastanın tolere edebildiği oranda dize yük verilebilir. Çimentosuz ve hibrid protezlerde tam yük vermeye 6.haftadan itibaren geçilir. İlk günden itibaren adım adım yapılacak egzersiz, fizik tedavi uygulamaları ve cihazlarla rehabilitasyonunun amaçları gerçekleştirilmeye çalışılır.

Total kalça protezi (artroplasti) sonrası rehabilitasyonun amacı protezin yerinden oynamasına karşı önlem almak, hastayı erken mobilize etmek, hareketsizliğin olumsuz etkilerini (derin ven trombozu, pulmoner emboli, basınç yaraları gibi) önlemek, yardımcı yürüme cihazları ile hastanın bağımsız hareketini sağlamak, hastayı ağrısız harekete kavuşturmak, kalça etrafındaki kasları güçlendirerek hastayı günlük yaşam aktivitelerinde ve iş yaşamında bağımsız hale getirmektir.

Çimentolu protezlerde 3. günden itibaren tam ağırlık verilebilir. Çimentosuz protezlerde ilk 6 hafta boyunca bir yürüteç yardımıyla ayağa hiç yük vermeden hareket sağlanır. Maksimum stabilite 6 aydan sonra gerçekleşir. Tam veya kısmi ağırlık vermeye izin verilen hastalarda en az 2 ay yürümeye yardımcı bir cihaz önerilir. Genellikle ilk ay yürüteç veya çift koltuk değneği, ikinci ay tek koltuk değneği veya bastonla yürüyüş yapılır ve 6 ay boyunca devam edilir. Yapılan ameliyata ve hastanın durumuna göre pozisyonlar, egzersizler ve cihazlar aşamalı olarak hastaya uygulanarak rehabilitasyonun hedeflerine ulaşılır.