Düz Tabanlık-Per Planus

Düz tabanlık terimi ayak ve ayak bileğindeki bir çok kemiğin arasındaki ilişki sonucu ortaya çıkan bir tablodur. En sık ortaya çıkan deformite; ayak arkasında oluşan valgus ve orta ayaktaki çökmedir. Bunlar, subtalar eklemde bozukluk sonucu oluşurlar. Kilo ilişkili düz tabanlık subtalar eklemde aşırı bir eversiyon, valgus, eksternal rotasyon ve kalkaneusun talusla ilişkili bir şekilde dorsifleksiyonu ile karakterizedir. Buna ek olarak plantar fleksiyondaki talusta navikula dorsifleksiyon ve abduksiyondadır. Orta ayaktaki çökme longitudinal arkı düşürür. Ayağın medial kenarıyla ilişkide olan lateral kenarında gerçek bir kısalık belirir.

Manuel testler subtalar kompleksin fleksibilitesini ve mobilitesini ölçer. Esnek düz tabanlık normal kas fonksiyonuyla doğumdan itibaren oluşur. Kemik şekli ve ligaman laksitesi longutidinal arkın yüksekligini belirler. Kaslar yapısal olarak değil ama fonksiyon ve balans için gereklidir.

Ayak izleri ve radiografik çalışmalar bir çok bebeğin düz taban olduğunu ama longitudinal arkın yaşamın ilk 10 yılında spontan olarak yükseldiğini ve özellikle genç çocuklarda normal ark ile düz tabanlık arasında çok geniş bir aralığın olduğunu göstermiştir.

Ne yazık ki tedavi edilmeyen esnek düz tabanlıkla ilgili uzun bir periyodu kapsayan prospektif çalışmalar yapılmamıştır. Temel olarak yapılan çalışmalarda, normal varyasyondaki esnek düz tabanlığın yetersizlik sebebi olmadığı gösterilmiştir.

Gelişmiş ülkelerde yapılan çalışmalarda ayakkabıların ayak longutidinal ark oluşumda zararlı etkileri olduğunu göstermiştir. Hindistan’da yapılan bir çalışmada pabuç giyenler ve giymeyenler kıyaslanmış ve pabuç giyenlerde daha yüksek oranda görülmüştür.

Cerrahi tedavi nadirdir, ancak kısalık yada kontraksiyon varsa ve uzun süren konservatif tedaviye rağmen talar eklemde birleşme ve ağrı devam ediyorsa cerrahi tedavi endikedir. Bir çok cerrahi prosedür geçtiğimiz yüzyıldan şimdiye kadar denenmiştir ki bunlar artrodezleri, kemik eksizyonlarını,osteotomileri içerir. Bu prosedürlerin bir çoğu semptomların geçmesinde yetersiz oldukları için başarısız olmuştur.

Düz tabanlık, çocukluk döneminde aileyi en çok rahatsız eden olaylardan biridir. Yürümeye başlayan çocukların ayakları genellikle tombul görünümlüdür ve ayak tabanında kavis görülmez. Vücut ağırlığını yere aktaran ayaklar çocuklarda, çok önem taşır. Çocukların % 70’inde düztabanlık vardır. Çocuklar genellikle tabanları düz olarak doğarlar. Erişkinlerde de görülen bir durumdur.

Düz Tabanlığın Çeşitleri Nelerdir?

Düz tabanlığın iki çeşidi vardır;

1-Esnek yani ayak havada iken kavisi görülür, ayak yere basınca taban düzleşir, zararsız düz tabanlıktır. Zaman içinde düzelir.

2-Kalıcı yani ayak kavisi ayak yere basarken ve yerden kaldırınca değişmez.

Aile üyeleri ayağın bu görüşünden rahatsız olurlar. Birçok çocuk bu bulguyla herhangi bir problemle karşılaşmadan büyür.

Düz Tabanlığın Belirtileri Nelerdir?

Yere basınca ayak tabanı düzleşir,

Ağrısızdır,

Herhangi bir problem olmadan spor yapar, oynar,

Zaman içinde düzelir, bir müdahale gerekmez,

Bazı çocuklarda koşarken ayaklarının takılması ve düşme olabilir,

Bazı çocuklarda ayaklarda içe basma ile birlikte görülebilir,

Arkadan bakıldığında topuklarda dışa dönüklük olabilir.

Düz Tabanlıkta Teşhis Nasıl Olur?

Çocuk ayak ucunda ve topukta yürütülür,

Islak ayak testi yapılır,

Özel podoğraf,

Bilgisayarlı metod kullanılır.

Doktora götürdüğünüz zaman, taban düzlüğünün kalıcı (rijit) olduğu veya topukta sertliğe bağlı olarak mı geliştiği araştırılır. Bazı düztabanlıklar çeşitli kas ve sinir hastalıklarına bağlı gelişebilir ki bunlar daha ciddi problemlerdir. Bazı nörolojik hastalıklarda düztabanlık vardır veya ailede başka düztaban olup olmadığı araştırılır.

Düz Tabanlığın Tedavisi Nasıldır?

Bazı hekimler düz tabanlığı, ayakkabı tabanlık veya bir takım özel kalıplarla tedavi etmeyi denerler. Yapılan çalışmalar göstermiştir ki bu tedaviler çocuk ayağının normal gelişimini etkilemez ve ayak istediği gibi gelişir. Bu tip tedaviler sadece aileyi tedavi eder çocuğu değil. Eğer çocuk spor veya aşırı hareket yaptığı zaman ağrıyla oturuyor veya yorgunluk hissi oluyor ve kucağa alınmak istiyorsa germe egzersizi önerilir. Eğer egzersize rağmen ağrı ve gerginlik devam ediyorsa o zaman tabanlık önerilir. Yumuşak, sert gibi çok çeşitli tabanlıklar vardır. Bu tabanlıklar çocuğun şikayetlerini geçirdiği gibi ayakkabı ömrünü de uzatır. Nadiren bazı vakalarda topukta aşırı gerginlik olan çocuklarda fizik tedavi ve alçı tedavisi gerekebilir. Yaş ilerlediğinde düz tabanlık sertleşirse, kalıcı hal aldıysa yani ayak yerden kalktığında kavis oluşmuyorsa ağrı, yorulma ve şekil bozukluğu ilerleyici ise cerrahi tedavi denenebilir. Büyüme çağında problem olmayan ayaklar bazen ileri yaşlarda kişide ağrı, şekil bozukluğunda artma, ayakkabının çabuk deforme olması gibi sorunlar oluşturabilir. İleri yaş düz tabanlıklarını çocukluk çağında olanlardan farklı değerlendirmek gereklidir.