Donmuş Omuz (Omuz Periartriti)

Eğer elinizi başınızın üzerine, karşı omuzunuza ve sırtınıza götürmede zorluk çekiyorsanız omuz hareketleriniz kısıtlanmış demektir. Hareketlerin kıstlanması donmuş omuzun erken belirtisidir. Sebebi ne olursa olsun hareket kısıtlılığının genel ismi donmuş omuzdur.


 
Risk Altındakiler

Kadınlar erkekelere göre daha fazla risk altındadır.
Genellikle 40-65 yaşlarında başlar.
Donmuş omuzluların % 10-20’sinde şeker hastalığı vardır.
Diğer kolaylaştırıcı faktörler şunlardır: Kolun yaralanma, ameliyat gibi sebeplerle hareketsiz kalması; hipertiroidi; kalp-damar hastalıkları; klinik depresyon ve parkinson hastalığı.

Donmuş Omuzun Sebepleri


 
Donmuş omuzun sebebi tam olarak bilinmemektedir. Omuz periartritinin bir çok sebebi vardır. Bazen bu sebeplerin birden fazlası bir araya gelebilir. Şeker hastalığı, iltihaplı romatizmalar, boyun fıtığı ve kireçlenmeleri, akciğer hastalıkları, omuz çevresi kasların yapışma yerlerindeki zorlanmalar ve tendinitler en önemli sebepleridir. Ancak bazen hiçbir sebep bulunamayabilir.
Muhtemelen alt yatan inflamatuar bir hadise olabilir. Omuz ekleminin (glenohumeral) kapsülü sertleşir ve kontrakte olur (büzüşür). Bu durum da kol hareketlerini kısıtlar. Eklem yaralanması veya ameliyatı sonucu kolun uzun süre hareketsiz tutulması donmuş omuz ile sonuçlanabilir. Genellikle tek bir omuz tutulur ama hastaların üçde birinde her iki tarafta da hareketler kısıtlanmıştır.

Donmuş Omuzun Gelişimi

Donmuş omuz uzun süre içerisinde ve 3 devre halinde gelişir:

Birinci devre (erken dönem): Hareketle artan omuz ağrısı vardır ve gecelerişiddetlenir. Ağrı giderek artar ve hareketler kısıtlanmaya başlar. Bu devre yaklaşık 3-8 ay kadar sürer.

İkinci devre (yapışıklık dönemi ): Bu dönemde ağrı biraz azalmış fakat hareket kısıtlığı daha da belirginleşmiştir. Karşı kolla kıyaslandığında hareketler % 50 oranında azalmıştır. Bu dönem 4-6 ayda sonlanır.

Üçüncü devre: Ağrı iyice azalmıştır, durum düzelmeye başlar. Ancak hasta omuzunu hiç hareket ettiremez. Bu devre 1-3 ay kadar sürer. Bu devreden sonra omuz hareketlerinde kısmen iyileşme olur. Eğer iyi tedavi edilirse omuz hareket açıklığı hemen hemen eski haline gelir. Bazı hastalarda omuza hareket sağlamak için ameliyat gerekebilir.

Donmuş Omuzun Belirtileri

En önemli belirti omuz hareketlerinde her yöne kısıtlılıktır. Hasta saçını tarayamaz, elini sırtına değdiremez, asker selamı veremez, ....vs. Ayrıca özellikle geceleri artan şiddette omuz ve kol ağrıları vardır.

Teşhis ve Tedavi

Donuk omuz tanısı koymanın ana yolu fizik muayenedir. Muayene sırasında aktif hareket yetinizi (yardım almadan hareket etme) test etmek için kolunuzu önde, yanda ve arkada kaldırıp indirmeniz istnir. Ayrıca kolunuzu ve omzunuzu kendisi hareket ettirerek pasif hareket yetinizi de (yardım alarak hareket etme) test edebilir. Böylece hareket menziliniz belirlerir, ayrıca omzunuzun belirli bölgelerine bastırarak nerelerin ağrıdığı bulunabilir. Hem aktif hem pasif harekette kayıplar, genel (diffüz) bir omuz sertliği ve ağrı oluşması donuk omuz belirtileridir.
Omzunuzun röntgeninin çekilmesi, doktorunuzun omuz kemiklerinizi değerlendirmesini sağlar. Donuk omuz tanısı koymak için manyetik rezonans (MR) taraması her zaman gerekmez, ama doktorunuz başka yapısal sorunları elemek için MR taraması isteyebilir.

Tedavi ağrının giderilmesi ve hareketlerin yeniden kazandırılması esasına dayanır. Şunlar yapılır:

İnflamasyon giderici ve ağrı dindirici ilaçlar verilir.
Kaslar gevşetilir.
Derin ve yüzeysel ısıtıcı, elektroterapi, eklem hareket açıklığı egzersizlerini içeren fizik tedavi kürleri bugün için en iyi tedavi yöntemdir. Ev egzersizleri ile kombine olarak uygulanan fizik tedavi yapılır. Germe egzersizleri ile eklem hareketleri artırılır. Hastalığa sebep olan faktörler de ihmal edilmemelidir. Omuza yapılacak eklem içi veya bazı hastalarda eklem çevresine yapılacak enjeksiyonlar iyi sonuçlar vermektedir.
Sıcak ve buz tedavisi uygulanır. Başlangıç döneminden soğuk uygulamalarını, ilerlemiş dönemlerde ise daha çok sıcak uygulamalar iyileşmede katkıda bulunur.
Kortizon injeksiyonu yapılır. Bazı vakalarda ağrının etkin olduğu durumlarda yapılır.

Aşağıda tarif edilen egzersizler yapılır.

Aylar süren bir tedavi programına rağmen düzelme sağlanamazsa ameliyat gerekebilir.
 
Artroskopik cerrahi omuzun sertliğini alabilir ama bir egzersiz pogramı ile birlikte düşünülmelidir.



Önerilen Egzersizler

Baş üstü germe: Kolunuz yan tarafınızda duracak şekilde sırt üstü uzanınız. Sağlam tarafınızdaki elinizle diğer kolunuzu dirsekten tutup başınıza doğru kaldırın. Nazik bir şekilde omuzunuzu geriniz.

Göğüs önünde germe: Ayakta durunuz, kolunuzu göğüs hizasına kadar kaldırınız; diğer elinizle dirseğinizden yakalayıp omuzunuzu nazikçe geriniz.

Havlu ile germe: Bir havluyu karşı omuzunuzun arkasından sarkıtınız. Elinizle havlunun alt ucundan tutunuz ve diğer elinizle havluyu yukarı doğru çekerek omuzunuzu nazikçe geriniz.